اهمیت تکنیک در کاتا

ما از كاتا به عنوان ابزاری برای تعليم و يادگيری استفاده می‌كنيم. در فرهنگ لغات هنرهای رزمی اینچنین گفته شده كه كاتا عبارت است از يكسری حركات از قبل تعيين شده مانند مشت، لگد و دفاع بر عليه يك يا چند مهاجم در موقعيّت نبرد. اولين كاتايی كه هنرآموز فرا می‌گيرد "هيان" نام دارد. اين كاتا تعداد محدودی حركت دارد و يادگيری آن آسان است. وقتی كه شاگرد به رده‌های بالاتر می‌رسد، كاتاهای پيشرفته وپيچيده‌تری را ياد می‌گيرد مانند: باسای دای و سی‌ان‌چين. ولی مهم نيست كه مشغول تمرين چه كاتايی هستيد، مسئله اين است كه در هنگام تمرين و اجرای كاتا، عوامل بسیار مهمی وجود دارند كه بايد کاملاً رعايت شوند.

الگو
اولين عاملی كه شاگرد بايد هنگام يادگيری كاتا رعايت كند، توجّه به الگوی آن كاتا است. منظور از الگو، شكل حركات و توالی آنهاست. بسيار مهم است كه شاگرد قدم به قدم كاتا را آنطور كه به او آموخته شده، دنبال كند. هيچگونه تخطی از اين مسئله مجاز نيست. دفاع‌ها، مشت‌ها و لگدها بايد در مكان صحيح انجام شوند. كاراته‌كا بايد زاويه صحيح بدن خود را در هر حركت به درستی حفظ كند. حركت كردن در زاويه نادرست، اشتباهی است كه اكثراً مرتكب می شوند. يك روش خوب برای فهميدن اين مهم كه آيا در زاويه صحيح حركت می‌كنيد يا نه، اين است كه نقطه پايان كاتا را با نقطه‌ای كه كاتا را در آن شروع كرديد مقايسه كنيد. نقطه پايان كاتا نبايد بيشتراز يك قدم با نقطه شروع آن فاصله داشته باشد. برای يادگيری الگوی كاتا بايد آن را بارها و بارها تكرار كرد. بسيار مهم است كه بدانيم برای موفق شدن در هنرهای رزمی، احتياج به تكرار و تكرار وتكرار داریم.

كنترل تنفس
برای داشتن انرژی لازم جهت اجرای كاتا، كاراته كا بايد ياد بگيرد چگونه بطور صحيح تنفس كند. تنفس صحيح عامل حياتی در كنترل انرژی بدن است. كنترل صحيح انرژی بدن، تضمين می‌كند كه كاراته كا بتواند كاتا را بطور يكنواخت و با تكنيكهای مؤثر، تا آخر ادامه داده و تمام كند. اخيراً روانشناس‌ها شروع كرده‌اند به آموزش تكنيك‌های تنفسی به بيمارانشان. آنها معتقدند كه تنفس صحيح، تاثير آرام‌بخش بر روی مغز و بدن دارد. رزمی‌كارها بايد تنفس صحيح را جهت مقابله با موانعی مانند ترس، هيجان، پريشانی و اختلالات فيزيكی ياد بگيرند. همانطور كه تنفس صحيح می‌تواند در يك موقعيّت رقابت با نبرد برای شخص مفيده بوده و به او كمك كند، تنفس نادرست تاثير كاملاً برعكس دارد. هنگامی كه تنفس تحت كنترل نباشد ميزان اكسيژن و نیتروژن در خون تغيير می‌كند. اين تغيير بر روی حالت‌های ذهنی، احساسی و فيزيكی تاثير می‌گذارد. بسيار مهم است كه كاراته‌كا قادر باشد كه تنفس خود را كنترل كند و در نتيجه بتواند انرژی بدن را هنگام اجرای كاتا تحت كنترل داشته باشد.

دو روش تنفسی هنگام اجرای دفاع‌ها، لگدها و ضربه‌های مشت انجام می‌شود. اولین آن "ایبوکی، Ibuki " نام دارد که به معنای "تنفس سریع و انرژی‌زا" می‌باشد که در ضربات دست، پا و دفاع‌ها استفاده می‌شود ودومی "نوگاره، Nogare " ناميده می‌شود، به معنای "تنفس آهسته". تنفس نوگاره معمولا هنگام حركت از يك موقعيّت به موقعيّت بعدی و يا هنگامی كه يك وقفه در كاتا وجود دارد، انجام می‌شود. از طريق تمرين تنفس صحيح، كاراته‌كا موفق می‌شود كه وضعيّت خوب ذهنی خود را در هنگام تمرين در دوجو و در زندگی روزمره، حفظ كند. تنفس صحيح باعث تقويت فيزيكی، روانی و قدرت تمركز شده و روحيه جنگجويی برای يك رزمی‌كار خوب بودن را بالا می‌برد.

کیای
كيای يا "برخورد روح" فريادی است كه همزمان با خروج هوا از ريه‌ها انجام شده و باعث می‌شود كه ضربه يا دفاع با حداكثر قدرت بدن، انجام شود. كيای باعث می‌شود كه به قدرت تكنيك افزوده شود و ميزان ضربه وارده به بدن را كاهش دهد و همچنين باعث ترديد و تأنی حريف مقابل می‌گردد. در كيای، عمل بازدم با سرعت انجام می‌شود و همزمان فرياد بلندی كه از ناحيه شكمی نشأت می‌گيرد، زده می‌شود و تمام عضلات بدن سفت می‌گردند. كيای در مقاطع مختلفی در كاتاها انجام می‌شود. برای اينكه بدانيم كيای چه موقع و در كجای كاتا بكار می‌رود، می‌توان گفت كه در "آغاز و یا پايان حركت هر يك از حريف‌ها" در كاتا. به خاطر داشته باشيد كه اين يك راهنمایی است و قانون نيست، چرا كه در كاتاهای پيشرفته، تعداد بيشتری كيای نيز می‌تواند وجود داشته باشند.

ترکیب و زمان‌بندی
تركيب، اطلاق می‌شود به دو يا چند تكنيك كه با توالی خاصی در كنار يكديگر قرار داده شده‌اند. معمولاً در هر كاتا چندين تركيب وجود دارند. با توجه به همين مسئله است كه زمان‌بندی در كاتا به وجود آمده و مورد اهميّت واقع می‌شود. يك راه فكر كردن راجع به كاتا عبارت است از مقايسه تكنيك‌های آن با نـُت‌های موسيقی در يك كنسرت. تـِم در موسيقی يكسان باقی می‌ماند ولی تعداد نـُـتها می‌تواند متفاوت باشد. تـِم كاتا هيچگاه تغيير نمی‌كند، تـِم در كاتا بايد هميشه منعكس كننده يک حالت اضطراری در موقعيّت نبرد واقعی باشد ولی تعداد تكنيك‌های تركيب دهنده آن می‌تواند متفاوت باشد. تركيب صحيح تكنيك‌ها در كاتا و زمان بندی آن می‌تواند از تبديل شدن كاتا به يك الگوی حركتي يكنواخت و خسته كننده جلوگيری كنند و بيشتر يك حالت و موقعيّت نبرد واقعی را مجسم سازند. بسيار مهم است كه شاگرد بداند كه چه موقع و در كجا و چرا زمان‌بندی يك كاتا تغيير می‌كند. با تمرين صحيح تركيبات حركتها و تكنيك‌های يك كاتا و با رعايت زمان بندی صحيح آن، شاگرد نه تنها در اجرا و نمايش يك كاتا پيشرفت می‌كند، بلكه به جنگنده بسيار مؤثری نيز تبديل می‌شود.

بونکای
بونكای يك كاتا عبارت است از يك داستان از نبرد عليه يك يا چند نفر. برای اينكه بهترين استفاده را از كاتا ببريد، بايد درك كنيد كه در آن كاتا چه اتفاقی دارد می‌افتد. كلمه "بونكای" به معنی " مفهوم شکل و فرم" است. "شكل و فرم" به اين مفهوم است كه هنگام اجرای حركات در فرم خود، بايد وضعيّت و موقعيّت صحيح بدنی داشته باشيد. داشتن موقعيت و وضعيّت صحيح بدنی نه تنها شامل اجرای تكنيكی صحيح از تكنيكهای موجود در كاتا، بلكه به اين معنا نيز هست كه بايد بدن را در هنگام حركت كردن در طول يك كاتا در زاويه‌های صحيح قرار دهيد. دريافت فرم و شكل صحيح كاتا يكی از مشكل‌ترين جنبه‌های يادگيری آن است و مستلزم اين است كه در هنگام اجرای کاتا، كاراته‌كا بوسيله خود و دیگران مرتباً کنترل و تصحيح شود .

"مفهوم" در كلمه بونكای به اين معنی است كه آنچه كه در كاتا اتفاق می‌افتد، بايد به خوبی درك شود. چند مهاجم؟ چه تعداد حمله؟ چگونه حمله می‌كنند، با استفاده از چه تكنيكهايی حمله می‌كنند و از كجا حمله می‌كنند؟ مهاجمين در كدام داچی ايستاده‌اند؟ تكنيكهای خاتمه دهنده كدام‌ها هستند؟ برای درك واقعی فرم و شكل، شاگرد نه تنها بايد حركات خود را بشناسد، بلكه حركات مهاجم را نيز بايد به خوبی بداند. در اين حالت است كه كاراته‌كا می‌تواند مهاجمين خود را مجسم كند و درك كامل از تكنيكهای كاتا داشته باشد و بداند كه اين تكنيك‌ها چرا مؤثر واقع می‌‌شوند.

سفت و سخت بودن
كنترل ميزان سفتی بدن يكی ديگر از جنبه‌های سازماندهی انرژی بدن است. زياد سفت و سخت بودن در هنگام اجرای كاتا، نيروی شما را كم می‌كند. در يك كاتا، يك زمان صحيح برای سفت بودن و زمان مناسب و درست برای رهاسازی بدن وجود دارد. به عنوان مثال، هنگام مشت زدن، بازو و مشت سفت و سخت نيستند تا لحظه‌ای كه به هدف برخورد كنند. در هنگام كاركردن روی يك فرم، چنانچه رها و ریلكس باشيد، نه تنها نيروی شما افزايش می‌يابد، بلكه حركات را بسيار نرم و راحت و سليس در طول كاتا انجام می‌دهيد.

اقتباس و ترجمه شده از وب سایت استاد احد تن‌زاده، shitokai.com

برگشت به بالای صفحه